Dung sai chung ISO 2768 trong RFQ CNC: Khi nào áp dụng và ghi thế nào?

Một bản vẽ cơ khí có nhiều kích thước không cần ghi ± riêng lẻ. Dung sai chung tạo một quy tắc mặc định cho các kích thước không có chỉ dẫn dung sai riêng, giúp bản vẽ gọn hơn và giảm lặp ghi chú. ISO 2768-1:1989 áp dụng cho dung sai kích thước dài và góc không được ghi dung sai riêng, với bốn cấp f, m, c và v. Tiêu chuẩn hướng tới chi tiết tạo bằng bóc kim loại hoặc tạo hình tấm và chứa các bảng theo khoảng kích thước danh nghĩa. Tuy nhiên, ghi ISO 2768-m không có nghĩa mọi đặc tính trên bản vẽ đều được kiểm soát đầy đủ. Dung sai vị trí, profile, độ đảo, chuẩn datum, ren, lắp ghép, kích thước lý thuyết chính xác và các yêu cầu thuộc tiêu chuẩn riêng vẫn cần chỉ định phù hợp. RFQ phải xác định rõ phiên bản tiêu chuẩn và phạm vi áp dụng.

Tên cấp thường được hiểu là fine, medium, coarse và very coarse, nhưng không nên chọn chỉ vì một cấp nghe chính xác hơn. Cấp dung sai phải phù hợp chức năng, độ ổn định quy trình, kích thước danh nghĩa, phương pháp tạo phôi và chi phí kiểm soát. Áp một cấp chặt cho toàn bộ bản vẽ có thể biến các bề mặt không chức năng thành đặc tính phải gia công và kiểm tra tốn kém. Ngược lại, cấp quá rộng có thể không bảo vệ lắp ghép. Hãy ghi dung sai riêng cho mặt định vị, đường kính lắp, khoảng cách lỗ, chiều dày làm kín hoặc đặc tính ảnh hưởng an toàn; để dung sai chung xử lý các kích thước thứ yếu phù hợp. Nếu nhiều nhóm đặc tính cần cấp khác nhau, nên tách ghi chú hoặc đánh dấu phạm vi thay vì để người báo giá suy đoán.

ISO 2768-1 tập trung dung sai cho kích thước dài và góc không có chỉ dẫn riêng. Nó không tự tạo hệ chuẩn datum, không định nghĩa vùng dung sai vị trí cho cụm lỗ và không thay thế profile bề mặt khi biên dạng 3D là đặc tính chức năng. Trước đây nhiều bản vẽ dùng tổ hợp ISO 2768-mK, trong đó chữ đầu liên quan phần kích thước và chữ sau liên quan dung sai hình học chung của ISO 2768-2. Tuy nhiên ISO 2768-2:1989 đã bị rút và ISO 22081:2021 cung cấp khung hiện hành cho quy định hình học chung và kích thước chung. Do đó không nên sao chép máy móc ghi chú mK từ bản vẽ cũ sang thiết kế mới. Hãy xác nhận tiêu chuẩn, edition và quy tắc doanh nghiệp áp dụng trước khi phát hành RFQ.

Tại thời điểm biên tập ngày 14/10/2026, trang ISO ghi ISO 2768-1:1989 vẫn là bản được công bố và đã được xác nhận lại năm 2022, đồng thời dự kiến được thay thế trong những tháng tới. ISO 2768 Edition 2 mang ngày 2026-10 đang ở giai đoạn 60.00, tức chờ hoàn tất xuất bản. Điều này đặc biệt quan trọng với RFQ: không nên chỉ ghi ISO 2768 mà bỏ edition trong giai đoạn chuyển tiếp, vì người mua và nhà gia công có thể tham chiếu hai văn bản khác nhau. Với bản vẽ mới, chủ thiết kế cần quyết định phiên bản hợp đồng; với bản vẽ cũ, không tự cập nhật tiêu chuẩn nếu chưa đánh giá ảnh hưởng. VietTech sẽ hỏi lại khi ghi chú không đủ để xác định phạm vi hoặc phiên bản.

Đặc tính liên quan trực tiếp đến chức năng nên có yêu cầu riêng: lỗ lắp chốt hoặc ổ bi, bề mặt chuẩn, vị trí cụm lỗ, chiều dày làm kín, khoảng hở chuyển động, ren, mặt quang học, kích thước sau mạ và hình học sau nhiệt luyện. Kích thước cơ bản đóng khung, kích thước tham khảo và các kích thước được điều khiển bởi tiêu chuẩn chuyên biệt cũng không nên diễn giải như kích thước thông thường của ISO 2768-1. Với model-based definition, cần xác nhận semantic PMI hoặc tài liệu nào kiểm soát. Nếu kích thước chỉ có trên model mà không có quy tắc dung sai model, báo giá sẽ chứa giả định. Ghi chú rõ ràng giúp chọn quy trình và thiết bị đo đúng ngay từ đầu, đồng thời giảm tranh chấp khi kiểm tra cuối.

Hãy ghi đầy đủ tên tiêu chuẩn, phần hoặc edition áp dụng, cấp dung sai, đơn vị và phạm vi. Đính kèm PDF 2D và STEP cùng revision; liệt kê các kích thước chức năng có dung sai riêng và yêu cầu hồ sơ kiểm tra. Nếu bản vẽ cũ dùng ISO 2768-mK, hãy nói rõ có giữ nguyên ghi chú cũ, chuyển sang quy tắc mới hay cần nhà cung cấp lập RFI. Đừng yêu cầu nhà gia công tự chọn cấp dung sai để tối ưu giá, vì các báo giá sẽ không cùng cơ sở. Khi thay đổi ghi chú chung, phát hành revision mới và mô tả phạm vi ảnh hưởng. VietTech đánh giá khả năng gia công và đo kiểm theo hồ sơ đã kiểm soát; mọi giả định trong báo giá cần được xác nhận trước đơn hàng.

• PDF 2D và STEP cùng revision
• Tên tiêu chuẩn, phần/edition và cấp dung sai
• Danh sách đặc tính có dung sai hoặc GD&T riêng
• Quy tắc ưu tiên khi 2D, 3D và PO khác nhau
• Trạng thái kích thước sau nhiệt luyện hoặc lớp phủ
• Yêu cầu báo cáo, số lượng và thời hạn

Bài viết đối chiếu trang chính thức ISO cho ISO 2768-1:1989 và hồ sơ ISO 2768 Edition 2 đang chờ xuất bản vào tháng 10/2026, cùng ISO 22081:2021 về quy định hình học chung. Không sao chép các bảng dung sai có bản quyền; người thiết kế và người mua phải sử dụng bản tiêu chuẩn hợp lệ của tổ chức mình. Trạng thái tiêu chuẩn có thể thay đổi sau ngày biên tập, vì vậy cần kiểm tra lại trước khi phát hành bản vẽ. Nội dung này hướng dẫn chuẩn bị RFQ, không thay thế diễn giải của bộ phận thiết kế, hợp đồng, tiêu chuẩn ngành hoặc tư vấn đo lường. Khi có mâu thuẫn, RFI và revision được phê duyệt là căn cứ an toàn hơn giả định.