Ram thép sau tôi: Vì sao cần, chọn nhiệt độ và kiểm soát độ cứng thế nào?

Tôi cứng có thể tạo tổ chức mactenxit, tăng độ cứng và khả năng chống mài mòn. Tuy nhiên, chi tiết vừa tôi thường có ứng suất dư cao, độ dai thấp và nguy cơ nứt hoặc biến dạng. Vì vậy, trong phần lớn quy trình, ram là công đoạn bắt buộc để đạt cơ tính cuối cùng. Ram nung lại thép đã tôi đến dưới vùng chuyển biến tới hạn, giữ nhiệt rồi làm nguội theo quy trình để giảm ứng suất, điều chỉnh độ dai và ổn định tổ chức. Không có nhiệt độ dùng chung: phải xét mác thép, điều kiện tôi, kích thước và yêu cầu sử dụng.

Với thép dụng cụ và một số thép hợp kim cao, austenit dư có thể chuyển thành mactenxit mới sau lần ram đầu. Lần ram tiếp theo giúp ram phần mactenxit này và tăng độ ổn định. Tuy nhiên, số lần, nhiệt độ và cách làm nguội phải theo datasheet hoặc specification; “ram hai lần” không phải quy tắc chung.

Giòn ram là sự suy giảm độ dai liên quan đến thành phần thép và điều kiện xử lý. Không phải mọi thép đều có cùng một “vùng nhiệt độ cấm”. Chi tiết chịu va đập hoặc dùng mác thép nhạy cảm cần được đánh giá theo tài liệu của đúng mác thép.

Độ cứng nghiệm thu nên đo sau lần ram cuối, khi chi tiết đã nguội và ổn định. Kết quả phụ thuộc phương pháp, thang đo, chiều dày, độ cong, bề mặt và vị trí. Nếu cần phân biệt bề mặt với lõi, bản vẽ phải chỉ rõ vị trí, chiều sâu và phương pháp. Kế hoạch kiểm tra cũng cần quy định số điểm đo, kiểm tra biến dạng trước khi mài và yêu cầu chứng chỉ.

Biến dạng chủ yếu hình thành khi nung và tôi, nhưng ram tiếp tục giải phóng ứng suất nên kích thước vẫn có thể thay đổi. Chi tiết dung sai chặt cần chừa lượng dư cho mài hoặc gia công tinh. Lượng dư phải xét theo vật liệu, hình dạng, tiết diện, cách gá và dung sai; không dùng một giá trị cố định cho mọi sản phẩm.

RFQ nên có:

• Mác vật liệu, tiêu chuẩn, trạng thái cung cấp và số lượng.
• Độ cứng, vị trí kiểm tra và specification nhiệt luyện.
• Yêu cầu cơ tính hoặc tổ chức tế vi nếu có.
• Dung sai sau nhiệt luyện, bề mặt cần mài, lượng dư và độ nhám.
• Chứng chỉ, truy xuất lô và điều kiện làm việc quan trọng.